Rehabilitacja dzieci

Metoda NDT-Bobath została stworzona przez Bertę Bobath fizjoterapeutke i jej męża Karela Bobath neurologa dziecięcego w latach 40 XX w. Początkowo metoda skierowana była do dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Koncepcja ta została jednak rozszerzona na niemowlęta przez kontynuatorki idei NDT doktor Elizabeth Köng i fizjoterapeutkę Mary Quinton.

Jedna z najważniejszych neurofizjologicznych podstaw koncepcji opiera się na studium zachowań ruchowych ,a więc na obserwacji i analizie ruchu prawidłowego i nieprawidłowego w spontanicznej aktywności. Dziecko wykorzystujące nieprawidłowe wzorce motoryczne generuje nieprawidłowy ruch. Natomiast dziecko rozwijające się prawidłowo wykorzystuje a następnie modyfikuje i przystosowuje wcześniejsze doświadczenia sensomotoryczne do wykonania nowych aktywności.

Każda nowa czynność staje się bardziej dokładna, perfekcyjna i efektywna gdy jej podstawę stanowi prawidłowy mechanizm kontroli postawy.Niezbędnym warunkiem wykonania prawidłowego ruchu jest prawidłowe napięcie posturalne. Powinno być wystarczająco wysokie by przezwyciężyć działającą siłę grawitacji i jednocześnie na tyle niskie, by umożliwić wykonanie precyzyjnego ruchu.W terapii dziecko uczy się prawidłowych mechanizmów odruchu postawy – równoważnych i nastawczych.

W terapii Bobath terapeuta:

• wyhamowuje patologiczne wzorce,
• uczy prawidłowych,
• reguluje napięcie mięśni, prawidłową dystrybucję napięcia
• prowadzi ruch tak długo, póki dziecko samodzielnie nie przejmie ruchu najbardziej zbliżonego do prawidłowego i zautomatyzuje go na swój użytek, w funkcję

Terapia adresowana jest do najmłodszych pacjentów u których stwierdzono: * zaburzenia ruchowe pochodzenia ośrodkowego * opóźnienie rozwoju psychomotorycznego * kręcz szyi (asymetryczne ustawienie głowy) * mózgowe porażenie dziecięce * uszkodzenia nerwów obwodowych (np. splot ramienny) * zaburzenia integracji sensomotorycznej * rozszczep kręgosłupa * choroby nerwowo-mięśniowe (dystrofie mięśniowe, zaniki rdzeniowe mięśni) * zespół Downa

Każde dziecko w spektrum autyzmu rozwija się we własnym tempie i ma własny sposób odbierania bodźców, komunikowania potrzeb oraz uczestniczenia w codziennych aktywnościach. Fizjoterapia nie służy rozpoznawaniu ani leczeniu autyzmu. Może natomiast wspierać rozwój funkcji ruchowych wtedy, gdy dziecko doświadcza trudności na przykład w utrzymaniu równowagi, planowaniu ruchu, koordynacji, sprawności rąk czy swobodnym uczestniczeniu w zabawie i samoobsłudze.

Punktem wyjścia jest spokojne poznanie dziecka i rozmowa z rodzicem lub opiekunem. Ważne są nie tylko wyniki obserwacji ruchu, lecz także to, co w praktyce bywa trudne: wejście po schodach, jazda na rowerze lub hulajnodze, ubieranie się, zabawy na placu zabaw, uczestnictwo w lekcji wychowania fizycznego czy bezpieczne poruszanie się w nowym otoczeniu. Cele terapii ustalamy tak, aby były zrozumiałe dla rodziny i przydatne w codziennym życiu.

Kiedy warto rozważyć konsultację fizjoterapeutyczną?

Konsultacja może być pomocna, jeśli rodzic, nauczyciel albo inny specjalista zauważa, że dziecko:

• szybko męczy się podczas ruchu lub unika aktywności wymagających równowagi;
• ma trudność z koordynacją obu stron ciała, łapaniem piłki, skakaniem lub zmianą kierunku;
• porusza się mniej pewnie niż rówieśnicy albo często się potyka;
• potrzebuje więcej czasu, aby nauczyć się nowej czynności ruchowej;
• ma obniżoną lub wzmożoną tolerancję niektórych pozycji, dotyku czy ruchu;
• odczuwa dolegliwości bólowe, ma niepokojącą postawę ciała lub wraca do aktywności po urazie.

Pojedyncza cecha nie przesądza o potrzebie terapii. Jeżeli pojawiają się nagłe objawy, nasilający się ból, osłabienie, utrata wcześniej zdobytych umiejętności albo wątpliwości dotyczące zdrowia dziecka, pierwszym krokiem powinna być konsultacja lekarska.

Jak wygląda pierwsze spotkanie?

Pierwsza wizyta ma charakter konsultacyjny. Rozmawiamy o rozwoju dziecka, jego zainteresowaniach, codziennych trudnościach, wcześniejszych zaleceniach i tym, co rodzina chciałaby ułatwić. Następnie, w tempie akceptowalnym dla dziecka, obserwuję między innymi postawę, sposób chodzenia, równowagę, przejścia między pozycjami, koordynację i reakcję na proponowane zadania.

Nie jest to egzamin ani test, który dziecko musi „zaliczyć”. Zadania dobieram elastycznie: mogą przypominać zabawę, wykorzystywać znane dziecku przedmioty i zawierać przerwy. Rodzic lub opiekun może być obecny podczas spotkania. Jeżeli dziecko potrzebuje czasu na oswojenie miejsca lub terapeuty, warto o tym powiedzieć przed wizytą — wspólnie ustalimy możliwie komfortowy przebieg konsultacji.

Cele pracy ustalane indywidualnie

Plan fizjoterapii nie jest gotowym schematem dla wszystkich dzieci w spektrum. Cele wynikają z aktualnej funkcji dziecka, jego zdrowia, potrzeb rodziny i zaleceń lekarza lub innych prowadzących specjalistów. W zależności od sytuacji praca może koncentrować się na:

• poprawie stabilności tułowia i równowagi potrzebnej w zabawie oraz samoobsłudze;
• rozwijaniu koordynacji, naprzemienności ruchów i orientacji w przestrzeni;
• nauce bezpiecznego wykonywania wybranych aktywności, takich jak schody, bieg, skok czy jazda na rowerze;
• wspieraniu sprawności w czynnościach ważnych dla dziecka, także w czasie wolnym i w szkole;
• doborze prostych, możliwych do wykonania w domu aktywności ruchowych.

Postępy oceniamy przede wszystkim przez pryzmat funkcjonalności: czy dziecku łatwiej jest uczestniczyć w wybranej aktywności, czy ruch wymaga mniej wysiłku i czy czuje się pewniej. Tempo zmian jest indywidualne. Nie składamy obietnic konkretnych efektów po określonej liczbie wizyt, ponieważ zależą one od wielu czynników, w tym od stanu zdrowia, regularności i celów terapii.

Współpraca z rodziną i zespołem specjalistów

Najlepszą informację o codziennym funkcjonowaniu dziecka mają jego bliscy. Dlatego rodzic lub opiekun jest ważnym partnerem w ustalaniu celów i obserwowaniu zmian. Po konsultacji omawiamy, które elementy można ćwiczyć w zwykłych sytuacjach: podczas zabawy, spaceru, ubierania się czy wyjścia na plac zabaw. Zalecenia powinny być krótkie, bezpieczne i dopasowane do możliwości rodziny, a nie stanowić dodatkowego źródła presji.

Za zgodą rodzica fizjoterapeuta może uwzględnić informacje od lekarza, psychologa, terapeuty zajęciowego, logopedy, nauczyciela lub innych osób pracujących z dzieckiem. Każda dziedzina ma własny zakres kompetencji. Fizjoterapia może uzupełniać tę opiekę w obszarze ruchu, ale nie zastępuje diagnostyki medycznej, psychologicznej ani innych zaleconych form terapii.

Przygotowanie do wizyty

Warto wybrać wygodny strój, który nie ogranicza ruchów, oraz zabrać dokumentację medyczną i wcześniejsze zalecenia, jeśli są dostępne. Pomocna może być krótka lista sytuacji, które rodzic uważa za trudne, oraz informacji o tym, co dziecko lubi i co pomaga mu poczuć się bezpiecznie. Jeśli dziecko korzysta z pomocy ortopedycznych, okularów, wkładek czy innych urządzeń, prosimy o zabranie ich na wizytę.

Umów konsultację

Jeżeli chcesz porozmawiać o potrzebach ruchowych dziecka w spektrum autyzmu, skontaktuj się z gabinetem. Podczas rozmowy wstępnej można opisać sytuację dziecka i ustalić, czy konsultacja fizjoterapeutyczna będzie właściwym kolejnym krokiem. Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i nie zastępują porady medycznej.